امیر:شاد ترین دستگاه موسیقی ایرانی چیست

پاسخ:شادترین دستگاه موسیقی ایرانی ماهور  در بعضی از جهات چهار گاه است ولی نباید فراموش کرد که چهار گاه تنها دستگاه موسیقی ایرانی است که حالت شادی و  غم و پند واندرز را باهم دارد یعنی بعضی از گوشه های آ ن شاد بعضی غمناک وبعضی حالت پند واندرز دارد

میترا

منظوراز درآمد دوم چیست:باید خدمت شما عرض کنم که اگر دستگاه یا آوازی دارای چند درامد باشد مادرآمد دوم یا سوم یا حتی چهارم نیز داریم که این درواقع به روایتی از اساتید قدیم است مثلا ممکن بوده که یکی دشتی رابه شکلی منحصر به خودش شروع کند ویکی به یک شکل دیگر.درواقع فرق درآمد اول با دوم یا سوم فقط درحالت آن است.

خصوصیات گوشه حصار:درواقع گوشه حصاردارای یک حالت خاص است یعنی گردش ملودی درآن دریک محدوده خاص صورت میگیردوحالت چرخشی به دور خود دارد وبه همین علت به آن حصار میگویند در ماهوربه گوشه حصار ابول نیز می گویند.

يکي از موضوعاتي که فکر موسيقي دانان ايراني را به خود مشغول کرده است نوآوري در موسيقي اصيل ايراني است .

يکي از راههايي که به نظر برخي از آنها رسيده است :

1-      شروع دستگاه از گوشه اي غير از درآمد است .

2-      يا احراي فقط گوشه يا گوشه هايي از دستگاه است.

در اين ميان مخالف سه گاه يکي از گوشه هاي محبوب موسيقي دانان ايراني است که بارها به تنهايي در : آواز ، تکنوازي يا حتي تصنيف ها به کار رفته است ؛ و نمونه اي که در برنامه بالا شنيديد يکي از آنهاست .

مهمترين گوشه هاي سه گاه قبل از مخالف عبارتند از : درآمد ، زابل ، مويه که اغلب حالت غمناکي دارند ولي با ورود به مخالف شنونده به ياد شکوهي شادي آفرين مي افتد .

البته توجه کنيد که اين حالت ها کلي است و کاملا بستگي به مجري آن دارد و هر هنرمند توانايي مي تواند حالتهاي مورد نظر خود – چه شادي ، چه غم - را در هر گوشه و دستگاهي بيافريند .

اما از آنجا که اجراي تنها يک گوشه نيز خود مي تواند سبب يکنواختي و خستگي شنونده شود مي توان گوشه هاي نزديک با آن را نيز اجرا کرد .

مثلا در محدوده مخالف سه گاه مي توان گوشه هاي زير اجرا را اجرا کرد :

1 – حصار : که نوعي تغيير گام در مخالف است يعني درجه ششم ربع پرده زير تر مي شود .

* اين گوشه در ساير دستگاهها مانند ماهور و افشاري و ... نيز اجرا مي شود ولي در چهارگاه از همه معروف تر است .

2- مغلوب : که بالاتر از مخالف اجرا مي شود و شاهد آن همان شاهد درآمد سه گاه ولي يک اکتاو بالاتر است .

ارتباط 12مقام موسيقي ايران با ماههاي سال:
ميدونيم که موسيقي ايراني داراي 12 مقام مي باشد مثل ماهور نوا شور و...
هرمقام موسيقي باهر ماه سال ارتباطي عجيبي دارد به طوري که متولدين هر ماه به مقام مخصوص به آن ماه علاقه بيشتري دارند وبراي آنها جذاب تر است حتي آنهايي که  موسيقي ايراني رو نمي شناسند وحتي اسم مقام هاي موسيقي به گوششان نخورده.
من اين کارو تجربه کردم وديدم که متولدين هر ماه از مقام مربوط به آن ماه لذت خاصي مي برند.
حالا نام مقام هاي مر بوط به هر ماه:
فروردين:چهارگاه     ارديبهشت:همايون     خرداد:بيات اصفهان     تير:دشتي      مرداد:ماهور
شهريور:ابوعطا       مهر:سه گاه            آبان:شور                 آذر:نوا         دي:بيات ترک
بهمن:افشاري          اسفند:راست پنجگاه
حتي اگر شما علاوه بر آن مقام مخصوص به ماه خود مقام ديگري را دوست داريد نشان مي دهد که شما با متولدين آن ماه ارتباط بيشتري داريد ويا آنها را بيشتر از ديگران دوست داريد.
براي اطلاع بيشتر از ارتباط ماهها با مقامهاي موسيقي مي تونين به کتاب سال شيدا مراجعه کنيد.

 

به تمام سوالات موسيقايي شما پاسخ داده مي شود.

 مشتاق عليشاه شخصي که سيم چهارم رابه سه تار اضافه کرد که بود.
درواقع اويک عارف بود که در شهر کرمان زندگي ميکرد ودر زمان قبل ازآقا محمد خان قاجار زندگي مي کرد.
مشتاق درواقع به شهادت مي رسدودر شهر کرمان نيز مدفون است علت به شهادت رسيدن مشتاق اين است که او قرآن را با سه تار مي زد ووقتي اين خبر به گوش امام جماعت مسجد جامع کرمان ميرسد دستور سنگسار مشتاق را مي دهد.
يکروز بعد از نماز ظهر مردم دور مشتاق جمع مي شن واورا به شهادت مي رسانند.
روايت است که وقتي مشتاق را سنگسار ميکردن مشتاق به مردم مي گويد که به من نگاه نکنيد.وهرکه که به او نگاه کرد چند سال بعد توسط آقا محمد خان قاجارکور شد.
مقبره مشتاق درکنار ميداني در شهر کرمان باهمين نام قرار دارد.

چهارگاه را ميتوان بزرگترين وبهترين مقام موسيقي دانست بهترين ازلحاظ اينکه مي توان هم حالت شاد وهم حالت غم رادر چهارگاه ديد همچنين چهارگاه داراي يک حالت جد هست که يک وقار خاص  به آن ميدهد براي همين هست که بيشتر مواقع داستان هاي شاهنامه وجنگ هاي رستم و با چهارگاه مي خونن اين حالت فقط مخصوص چهارگاه است.
از گوشه مهم چهارگاه مي توان به نغمه"زابل"حصار"مخالف"منصوري و...
گوشه مخالف: در واقع نقطه عکس چهارگاه است منظور از عکس فواصل پرده هاست چهارگاه
درموسيقي ايراني در بالاترين قسمت قراردارد(منظور همان فواصل پرده هاست)ودستگاه همايون در پايين ترين قسمت اگرچهارگاه دربالاترين وهمايون درپايين ترين قسمت باشند پس مخالف چهارگاه بايد چيزي شبيح به همايون باشد همين حالت در دستگاه سه گاه نيز ديده مي شود که دراونجا مخالف سه گاه شبيح به آواز اصفهان است.
گوشه حصار:در واقع يک نسخه ديگه از دستگاه چهارگاه در خود چهارگاه است که اين حالت در ماهور نيز وجود دارد که اسم اون گوشه رو نمي دونم وخيلي کم استفاده مي شود.
از گوشه حصار مي توان وارد گوشه شوشتري وازاونجا به همايون رفت يابه ماهور.
ازقطعات ضربي چهارگاه مي توان به دخترک ژوليده ساخته استاد علينقي وزيري اشاره کرد که در آلبوم دستان استاد پرويز مشکاتيان مي توانيد بشنويد.
به اميد آنکه توانسطه باشم اندکي شما رو با دستگاه هاي موسيقي ايراني آشنا کرده باشم.
به اميد بهروزي وپيروزي هميشگي شما...